INSTITUT DRUŠTVENIH NAUKA



UREĐIVAČKA POLITIKA

  • U časopisu Stanovništvo objavljuju se radovi iz niza disciplina koje se bave proučavanjem stanovništva, uključujući one iz oblasti društvenih nauka, prirodnih nauka, statistike i geografije, te povezanih implikacija u sferi javnih politika.
  • Časopis Stanovništvo objavljuje originalne, prethodno neobjavljene radove: originalne naučne radove, pregledne radove, kratka ili prethodna saopštenja, naučne kritike odnosno polemike, osvrte, prikaze knjiga, naučnih događaja, statističke priloge i sl. Časopis Stanovništvo je dostupan u režimu otvorenog pristupa.
  • Radovi moraju biti napisani na srpskom (uključujući sve književne varijante nekadašnjeg srpsko-hrvatskog) ili engleskom jeziku, sa rezimeima na engleskom (za radove na srpskom) ili na srpskom jeziku (za radove na engleskom).

OBAVEZE UREDNIKA I REDAKCIJE

  • Glavni urednik časopisa Stanovništvo donosi konačnu odluku o tome koji će se rukopisi objaviti. Prilikom donošenja odluke, glavni urednik rukovodi se uređivačkom politikom vodeći računa o zakonskim propisima koji se odnose na klevetu, kršenja autorskih prava i plagiranje.
  • Glavni urednik zadržava diskreciono pravo da primljene rukopise proceni i ne objavi, ukoliko utvrdi da ne odgovaraju propisanim sadržinskim i formalnim kriterijumima. U redovnim okolnostima, redakcija obaveštava autora o tome da li je tekst prihvaćen u roku od 90 dana od datuma prijema rukopisa.
  • Glavni urednik ne sme imati bilo kakav sukob interesa u vezi sa rukopisima koji se razmatraju. Ako takav sukob interesa postoji, o izboru recenzenata i sudbini rukopisa odlučuje redakcija. Ako sukob interesa postoji kod jednog ili više članova redakcije, ti članovi se isključuju iz postupka izbora recenzenata i odlučivanja o sudbini rukopisa. Urednik i članovi redakcije su dužni da blagovremeno prijave postojanje sukoba interesa.
  • Glavni urednik je dužan da sud o rukopisu donosi na osnovu njegovog sadržaja, bez rasnih, polnih/rodnih, verskih, etničkih ili političkih predrasuda.
  • Urednik i članovi redakcije ne smeju da koriste neobjavljen materijal iz predatih rukopisa za svoja istraživanja bez izričite pisane dozvole autora, a informacije i ideje iznesene u predatim rukopisima moraju se čuvati kao poverljive i ne smeju se koristiti za sticanje lične koristi.
  • Urednici i članovi redakcije dužni su da preduzmu sve razumne mere kako bi identitet recenzenata ostao nepoznat autorima pre, tokom i nakon postupka recenzije i kako bi identitet autora ostao nepoznat recenzentima do okončanja postupka recenzije.

OBAVEZE SAVETA REDAKCIJE

  • Savet redakcije je savetodavno telo koje aktivno doprinosi razvoju časopisa. Zadaci i dužnosti članova Saveta redakcije su: podrška razvoju časopisa, promocija časopisa, podsticanje stručnjaka u oblasti proučavanja stanovništva da se uključe u rad časopisa kao autori i/ili recenzenti, pisanje uvodnika, recenzija i komentara o radovima.

OBAVEZE AUTORA

  • Autori garantuju da rukopis predstavlja njihov originalan doprinos, da nije objavljen ranije (na bilo kom jeziku) i da se ne razmatra za objavljivanje na drugom mestu. Istovremeno predavanje istog rukopisa u više časopisa predstavlja kršenje etičkih standarda. Takav rukopis se momentalno isključuje iz daljeg razmatranja.
  • Autori takođe garantuju da nakon objavljivanja u časopisu Stanovništvo, rukopis neće biti objavljen u drugoj publikaciji na bilo kom jeziku bez saglasnosti izdavača.
  • U slučaju da je poslati rukopis rezultat naučnoistraživačkog projekta ili da je, u prethodnoj verziji, bio izložen na skupu u vidu usmenog saopštenja (pod istim ili sličnim naslovom), detaljniji podaci o projektu, konferenciji i slično, navode se u Zahvalnosti na kraju rukopisa, a ispred spiska literature. Rad koji je već objavljen u nekom časopisu ne može biti preštampan u časopisu Stanovništvo.
  • Autori su dužni da se pridržavaju etičkih standarda koji se odnose na naučnoistraživački rad. Autori garantiju i da rukopis ne sadrži neosnovane ili nezakonite tvrdnje i ne krši prava drugih. Izdavač neće snositi nikakvu odgovornost u slučaju ispostavljanja bilo kakvih zahteva za naknadu štete.
  • Sadržaj rada

  • Rad treba da sadrži dovoljno detalja i referenci kako bi se recenzentima, a potom i čitaocima omogućilo da provere tvrdnje koje su u njemu iznesene. Namerno iznošenje netačnih tvrdnji predstavlja kršenje etičkih standarda.
  • Autori snose svu odgovornost za sadržaj predatih rukopisa i dužni su da, ako je to potrebno, pre njihovog objavljivanja pribave saglasnost svih lica ili institucija koje su neposredno učestvovale u istraživanju koje je u rukopisu predstavljeno. Od autora se može tražiti da prilikom slanja rukopisa pošalju potpisanu izjavu da su takvu saglasnost pribavili.
  • Autori koji žele da u rad uključe ilustracije, tabele ili druge materijale koji su već negde objavljeni dužni su da za to pribave saglasnost nosilaca autorskih prava. Materijal za koji takvi dokazi nisu dostavljeni smatraće se originalnim delom autora.
  • Autorstvo

  • Autori su dužni da kao autore navedu samo ona lica koja su značajno doprinela sadržaju rukopisa, odnosno dužni su da sva lica koja su značajno doprinela sadržaju rukopisa navedu kao autore. Ako su u bitnim aspektima istraživačkog projekta i pripreme rukopisa učestvovala i druga lica koja nisu autori, njihov doprinos treba pomenuti u napomeni ili zahvalnici.
  • Navođenje izvora

  • Autori su dužni da ispravno citiraju izvore koji su bitno uticali na sadržaj istraživanja i rukopisa. Informacije koje su dobili u privatnom razgovoru ili korespondenciji sa trećim licima, prilikom recenziranja prijava projekata ili rukopisa i slično, ne smeju se koristiti bez izričite pisane dozvole izvora.
  • Plagijarizam

  • Plagiranje, odnosno preuzimanje tuđih ideja, reči ili drugih oblika kreativnog izraza i predstavljanje kao svojih, predstavlja grubo kršenje naučne i izdavačke etike. Plagiranje može da uključuje i kršenje autorskih prava, što je zakonom kažnjivo.
  • Plagijat obuhvata sledeće:
    • doslovno ili gotovo doslovno preuzimanje ili smišljeno parafraziranje (u cilju prikrivanja plagijata) delova tekstova drugih autora bez jasnog ukazivanja na izvor ili obeležavanje kopiranih fragmenata (na primer, korišćenjem navodnika);
    • kopiranje slika ili tabela iz tuđih radova bez pravilnog navođenja izvora i/ili bez dozvole autora ili nosilaca autorskih prava.
  • Upozoravamo autore da se za svaki rukopis proverava da li je plagijat. Rukopisi kod kojih postoje jasne indicije da se radi o plagijatu biće automatski odbijeni, a autorima će privremeno biti zabranjeno da objavljuju u časopisu.
  • Ako se ustanovi da je rad koji je objavljen u časopisu plagijat, isti će biti povučen u skladu sa procedurom opisanom pod Povlačenje već objavljenih radova, a autorima će privremeno biti zabranjeno da objavljuju u časopisu.
  • Sukob interesa

  • Autori su dužni da u radu ukažu na finansijske ili bilo koje druge sukobe interesa koji bi mogli da utiču na iznesene rezultate i interpretacije.
  • Greške u objavljenim radovima

  • U slučaju da autori otkriju važnu grešku u svom radu nakon njegovog objavljivanja, dužni su da momentalno o tome obaveste urednika ili izdavača i da sa njima sarađuju kako bi se rad povukao ili ispravio.
  • Predavanjem rukopisa redakciji časopisa Stanovništvo autori se obavezuju na poštovanje navedenih obaveza.

OBAVEZE RECENZENATA

  • Recenzenti su dužni da stručno, argumentovano, nepristrasno i u zadatim rokovima dostave uredniku ocenu naučne vrednosti rukopisa.
  • Recenzenti evaluiraju radove u odnosu na usklađenost teme rada sa profilom časopisa, relevantnost istraživane oblasti i primenjenih metoda, originalnost i naučnu relevantnost podataka iznesenih u rukopisu, stil naučnog izlaganja i opremljenost teksta naučnim aparatom.
  • Recenzent koji ima osnovane sumnje ili saznanja o kršenju etičkih standarda od strane autora dužan je da o tome obavesti urednika. Recenzent treba da prepozna važne objavljene radove koje autori nisu citirali. On treba da upozori urednika i na bitne sličnosti i podudarnosti između rukopisa koji se razmatra i bilo kojeg drugog objavljenog rada ili rukopisa koji je u postupku recenzije u nekom drugom časopisu, ako o tome ima lična saznanja. Ako ima saznanja da se isti rukopis razmatra u više časopisa u isto vreme, recenzent je dužan da o tome obavesti urednika.
  • Recenzent ne sme da bude u sukobu interesa sa autorima ili finansijerom istraživanja. Ukoliko postoji sukob interesa, recenzent je dužan da o tome momentalno obavesti urednika.
  • Recenzent koji sebe smatra nekompetentnim za temu ili oblast kojom se rukopis bavi dužan je da o tome obavesti urednika.
  • Recenzija mora biti objektivna. Komentari koji se tiču ličnosti autora smatraju se neprimerenim. Sud recenzenata mora biti jasan i potkrepljen argumentima.
  • Rukopisi koji su poslati recenzentu smatraju se poverljivim dokumentima. Recenzenti ne smeju da koriste neobjavljen materijal iz predatih rukopisa za svoja istraživanja bez izričite pisane dozvole autora, a informacije i ideje iznesene u predatim rukopisima moraju se čuvati kao poverljive i ne smeju se koristiti za sticanje lične koristi.

POSTUPAK RECENZIJE

  • Primljeni radovi podležu anonimnoj recenziji (identitet autora je nepoznat recenzentima i obrnuto). Cilj recenzije je da uredniku pomogne u donošenju odluke o tome da li rad treba prihvatiti ili odbiti i da kroz proces komunikacije sa autorima poboljša kvalitet rukopisa. Članak ocenjuju dva recenzenta u vremenskom periodu do tri meseca. U slučaju da recenzent nije u mogućnosti da završi proces, angažuje se alternativni recenzent, što može dovesti do kašnjenja recenzije. Recenzenti ne dobijaju honorare.
  • Izbor recenzenata spada u diskreciona prava urednika. Recenzenti moraju da raspolažu relevantnim znanjima u vezi sa oblašću kojom se rukopis bavi i ne smeju biti autori koji su u skorije vreme objavljivali publikacije zajedno (kao koautori) sa bilo kojim od autora podnesenog rada.
  • U glavnoj fazi recenzije, urednik šalje podneseni rad dvojici stručnjaka za naučnu oblast kojom se rad bavi. Recenzentski obrazac sadrži niz pitanja na koja treba odgovoriti, a koja recenzentima ukazuju koji su to aspekti koje treba obuhvatiti kako bi se donela odluka o sudbini jednog rukopisa. U završnom delu obrasca, recenzenti moraju da navedu svoja zapažanja i predloge kako da se podneti rukopis poboljša. Identitet recenzenata ostaje nepoznat autorima pre, tokom i nakon postupka recenzije.
  • Ukoliko je potrebno da se rad doradi, u skladu sa preporukama recenzenata i urednika, recenzirani rad se šalje autoru (ovlašćenom za komunikaciju) uz određeni rok (ne duži od 3 meseca) za sprovođenje ispravki. Prilikom podnošenja korigovanog rada, autor treba da dostavi i Pismo uredniku koje sadrži detaljne odgovore, tačku po tačku, za svaki od komentara recenzenata i urednika. U postupku dorade rada, ne treba praviti bilo kakve izmene koje nisu predložene od strane recenzenta i/ili urednika.
  • Od autora se može tražiti da pregleda i odobri završnu verziju članka pripremljenu za objavljivanje, pri čemu su ti rokovi uobičajeno kratki i striktni (do sedam dana). Sve eventualne ispravke treba dostaviti uredniku u okviru jednog mejla. Nikakve revizije, ažuriranja i ispravke nisu moguće nakon ove faze.
  • Kategorizaciju članka vrši recenzent, a verifikuje urednik. U slučaju različitih stavova, o kategorizaciji članka odlučuje urednik u konsultaciji sa članovima redakcije.
  • Urednik mora dati konačno odobrenje za objavljivanje članka i zadržava pravo da ne uvaži preporuke redakcije ukoliko smatra da članak (ne)ispunjava uslove za objavljivanje. Poverljivi detalji recenzentskih izveštaja, kao i odluke urednika o pojedinačnim člancima ne diskutuju se sa autorima.
  • Ukoliko recenzenti i/ili urednik ne predlože nikakva poboljšanja članka, urednik obaveštava autora (ovlašćenog za komunikaciju) da je prilog prihvaćen za objavljivanje.
  • Tokom čitavog procesa, recenzenti deluju nezavisno jedni od drugih. Recenzentima nije poznat identitet drugih recenzenata. Ako odluke recenzenata nisu iste (prihvatiti/odbiti), urednik može da traži mišljenje drugih recenzenata.
  • Tokom postupka recenzije, urednik može da zahteva od autora da dostave dodatne informacije (uključujući i primarne podatke), ako su one potrebne za donošenje suda o naučnom doprinosu rukopisa. Urednik i recenzenti moraju da čuvaju takve informacije kao poverljive i ne smeju ih koristiti za sticanje lične koristi.
  • Redakcija je dužna da obezbedi kontrolu kvaliteta recenzije. U slučaju da autori imaju ozbiljne i osnovane zamerke na račun recenzije, redakcija će proveriti da li je recenzija objektivna i da li zadovoljava akademske standarde. Ako se pojavi sumnja u objektivnost ili kvalitet recenzije, urednik će tražiti mišljenje drugih recenzenata.

RAZREŠAVANJE SPORNIH SITUACIJA

  • Svaki pojedinac ili institucija mogu u bilo kom trenutku da uredniku i/ili redakciji prijave saznanja o kršenju etičkih standarda i drugim nepravilnostima i da o tome dostave neophodne informacije/dokaze.
  • Provera iznesenih navoda i dokaza

    • Glavni urednik će, u dogovoru sa redakcijom, odlučiti o pokretanju postupka koji ima za cilj proveru iznesenih navoda i dokaza.
    • Tokom tog postupka, svi izneseni dokazi smatraće se poverljivim materijalom i biće predočeni samo onim licima koja su direktno uključena u postupak.
    • Licima za koja se sumnja da su prekršila etičke standarde biće data mogućnost da odgovore na optužbe iznesene protiv njih.
    • Ako se ustanovi da je zaista došlo do nepravilnosti, proceniće se da li ih treba okarakterisati kao manji prekršaj ili grubo kršenje etičkih standarda.

    Manji prekršaj

    • Situacije okarakterisane kao manji prekršaj rešavaće se u direktnoj komunikaciji sa licima koja su prekršaj učinila, bez uključivanja trećih lica, npr:
    • obaveštavanjem autora/recenzenata da je došlo do manjeg prekršaja koji je proistekao iz nerazumevanja ili pogrešne primene akademskih standarda;
    • pismom upozorenja autoru/recenzentu koji je učinio manji prekršaj.

Grubo kršenje etičkih standarda

  • Odluke u vezi sa grubim kršenjem etičkih standarda donosi glavni urednik u saradnji sa redakcijom i, ako je to potrebno, malom grupom stručnjaka. Mere koje će preduzeti mogu biti sledeće (i mogu se primenjivati pojedinačno ili istovremeno):
    • objavljivanje saopštenja ili uvodnika u kom se opisuje slučaj kršenja etičkih standarda;
    • slanje službenog obaveštenja rukovodiocima ili poslodavcima autora/recenzenta;
    • povlačenje objavljenog rada u skladu sa procedurom opisanom pod Povlačenje već objavljenih radova;
    • autorima će biti zabranjeno da tokom određenog perioda šalju radove u časopis;
    • upoznavanje relevantnih stručnih organizacija ili nadležnih organa sa slučajem kako bi mogli da preduzmu odgovarajuće mere.
  • Prilikom razrešavanja spornih situacija redakcija časopisa se rukovodi smernicama i preporukama Odbora za etiku u izdavaštvu (Committee on Publication Ethics – COPE): http://publicationethics.org/resources/.

POVLAČENJE VEĆ OBJAVLJENIH RADOVA

  • U slučaju kršenja prava izdavača, nosilaca autorskih prava ili autora, povrede profesionalnih etičkih kodeksa, tj. u slučaju slanja istog rukopisa u više časopisa u isto vreme, lažne tvrdnje o autorstvu, plagijata, manipulacije podacima u cilju prevare, kao i u svim drugim slučajevima grubog kršenja etičkih standarda, objavljeni rad se mora povući. U nekim slučajevima već objavljeni rad se može povući i kako bi se ispravile naknadno uočene greške.
  • Standardi za razrešavanje situacija kada mora doći do povlačenja rada definisani su od strane biblioteka i naučnih tela, a ista praksa je usvojena i od strane časopisa Stanovništvo: u elektronskoj verziji izvornog članka (onog koji se povlači) uspostavlja se veza (HTML link) sa obaveštenjem o povlačenju. Povučeni članak se čuva u izvornoj formi, ali sa vodenim žigom na PDF dokumentu, na svakoj stranici, koji ukazuje da je članak povučen (RETRACTED).

OTVORENI PRISTUP

  • Časopis Stanovništvo je dostupan u režimu otvorenog pristupa. Članci objavljeni u časopisu mogu se besplatno preuzeti sa sajta časopisa (link ka stranici časopisa na: doiSerbia.nb.rs i komunikacija.org) i distribuirati u edukativne, nekomercijalne svrhe u skladu sa modulom licence Creative Commons Autorstvo-Nekomercijalno-Bez prerada 3.0 Srbija.
  • Postupak predavanja rukopisa, recenzija i objavljivanje radova su besplatni.

SAMOARHIVIRANJE

  • Časopis Stanovništvo omogućava autorima da prihvaćenu, recenziranu verziju rukopisa, kao i finalnu, objavljenu verzija u PDF formatu deponuju u institucionalni repozitorijum i/ili nekomercijalne baze podataka, ili da ga objave na ličnim veb stranicama (uključujući i profile na društvenim mrežama za naučnike, kao što su ResearchGate, Academia.edu itd.) i/ili na sajtu institucije u kojoj su zaposleni, a u skladu sa odredbama odredbama Creative Commons Autorstvo-Nekomercijalno-Bez prerada 3.0 Srbija, u bilo koje vreme nakon objavljivanja u časopisu. Pri tome se moraju navesti osnovni bibliografski podaci o članku objavljenom u Stanovništvu (autori, naslov rada, naslov časopisa, volumen, sveska, paginacija), a mora se navesti i identifikator digitalnog objekta – DOI objavljenog članka u formi HTML linka.

AUTORSKA PRAVA

  • Kada je rukopis prihvaćen za objavljivanje, autori prenose autorska prava na izdavača. U slučaju da rukopis ne bude prihvaćen za štampu u časopisu, autori zadržavaju sva prava.
  • Nakon prihvatanja rada za publikovanje, autor (ovlašćen za komunikaciju) mora da potpiše Ugovor o prenosu autorskih prava.
  • Na izdavača se prenose sledeća prava na rukopis, uključujući i dodatne materijale, i sve delove, izvode ili elemente rukopisa:
    • pravo da reprodukuje i distribuira rukopis u štampanom obliku, uključujući i štampanje na zahtev;
    • pravo na štampanje probnih primeraka, reprint i specijalnih izdanja rukopisa;
    • pravo da rukopis prevede na druge jezike;
    • pravo da rukopis reprodukuje koristeći fotomehanička ili slična sredstva, uključujući, ali ne ograničavajući se na fotokopiranje, i pravo da distribuira ove kopije;
    • pravo da rukopis reprodukuje i distribuira elektronski ili optički koristeći sve nosioce podataka ili medija za pohranjivanje, a naročito u mašinski čitljivoj/digitalizovanoj formi na nosačima podataka kao što su hard disk, CD-ROM, DVD, Blu-ray Disc (BD), mini disk, trake sa podacima, i pravo da reprodukuje i distribuira rukopis sa tih prenosnika podataka;
    • pravo da sačuva rukopis u bazama podataka, uključujući i onlajn baze podataka, kao i pravo prenosa rukopisa u svim tehničkim sistemima i režimima;
    • pravo da rukopis učini dostupnim javnosti ili zatvorenim grupama korisnika na osnovu pojedinačnih zahteva za upotrebu na monitoru ili drugim čitačima (uključujući i čitače elektronskih knjiga), i u štampanoj formi za korisnike, bilo putem interneta, onlajn servisa, ili putem internih ili eksternih mreža.

ODRICANJE ODGOVORNOSTI

  • Izneseni stavovi u objavljenim radovima ne izražavaju stavove urednika i članova redakcije časopisa Stanovništvo. Autori preuzimaju pravnu i moralnu odgovornost za ideje iznesene u svojim radovima. Izdavač neće snositi nikakvu odgovornost u slučaju ispostavljanja bilo kakvih zahteva za naknadu štete.